Panik Atak mı Yoğun Kaygı mı? Benzer Belirtileri Ayırt Etmeye Yardımcı Bir Rehber

Panik atak ve yoğun kaygı günlük konuşmada birbirinin yerine kullanılabilse de her yoğun kaygı anı panik atak değildir. Benzer bedensel belirtiler farklı psikolojik veya tıbbi durumlarda görülebildiği için kişinin kendi kendine tanı koyması yerine belirtilerin bağlamını değerlendirmek önemlidir.

Panik sırasında bedende neler hissedilebilir?

Panik benzeri bir durumda çarpıntı, nefesin hızlanması, terleme, titreme, göğüste sıkışma, baş dönmesi, uyuşma veya gerçekdışılık hissi yaşanabilir. Bazı kişiler kontrolü kaybetme, bayılma ya da ciddi bir sağlık sorunu yaşama korkusu da bildirebilir.

Bu belirtiler çok yoğun hissedilebilir. Özellikle ilk kez yaşandığında kişinin tıbbi bir acil durumla psikolojik bir tepkiyi ayırması mümkün olmayabilir.

Yoğun kaygı nasıl farklılaşabilir?

Yoğun kaygı çoğu zaman belirli bir konuya bağlı olarak giderek artar. İş görüşmesi, sınav, sağlık endişesi, ilişki sorunu veya belirsiz bir gelecek senaryosu kaygıyı tetikleyebilir. Panik benzeri ataklarda ise yükseliş daha ani ve çarpıcı hissedilebilir. Yine de bu ayrım tek başına tanı koymak için yeterli değildir.

Korku-korku döngüsü

Bedensel bir belirti fark edildiğinde “Bu tehlikeli” düşüncesi oluşursa beden daha fazla alarm verebilir. Kalp atışını fark etmek korkuyu, korku da kalp atışını artırabilir. Böylece kişi, başlangıçtaki belirtiden çok belirtinin anlamından korkmaya başlayabilir.

Kişi ne yapabilir?

• Nefesi zorla derinleştirmek yerine daha yavaş ve doğal ritme dönmeye çalışmak.
• Bedensel belirtileri sürekli kontrol etmekten kaçınmak.
• Yaşanan anı “tehlike kesinleşti” şeklinde yorumlamak yerine belirtilerin geçici olabileceğini hatırlamak.
• Atak sonrası kaçınma davranışlarını fark etmek; örneğin tek başına dışarı çıkmamak veya belirli yerlere gitmemek.

Ne zaman profesyonel değerlendirme gerekir?

Ataklar tekrarlıyorsa, kişi yeni bir atak yaşamaktan sürekli korkuyorsa veya günlük yaşamını buna göre kısıtlamaya başladıysa psikolojik değerlendirme yararlı olabilir. İlk kez ortaya çıkan, alışılmadık veya şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma gibi belirtilerde ise önce tıbbi değerlendirme gerekir.

Psikolojik destek sürecinde kişinin bedensel duyumları nasıl yorumladığı, kaçınma davranışları ve kaygıyı sürdüren düşünce kalıpları ele alınabilir.

Bu yazı tanı koymak için hazırlanmadı. Yeni veya şiddetli fiziksel belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir.